MACARCA ‘EVET’ ANLAMI OLAN ‘IGEN’ KELİMESİ TÜRKÇEDEN NASIL EVRİLDİ?

Efendim bilirsiniz, internette ortalık yalan dolan haberlerle çalkalanır da bu kadarına da pes doğrusu dediğim bir tanesini size anlatacağım. Dil bahsi üzerine takip ettiğim bir sitede gördüğüm bir konuda yapılan bilgilendirmede bir Turan milleti olan Macar dilinde ‘evet’ anlamına gelen kelimeye Macar olduğunu düşündüğüm [adı Lazslo idi ki bu adı Macarlar pek kullanır, görkemli hükümdar anlamına gelir. Yabancıların Grand dedikleri Muhteşem anlamına gelen bizim Kanuni dememiz gibi bir anlamı var. Laszlo, Slav kökenli bir erkek ismi olarak Vladislav'dan türetilmiştir. Doğu Avrupa ülkelerinde popülerdir.] bir kişinin neymiş efendim İbrani yani İsrail dilinde KEN 'evet' anlamına geliyormuş da bu Macar dilinde de 'evet' anlamına gelen IGEN kelimesinde bir G/K dönüşümü olmuş da kelimenin başındaki (I) harfi her iki dilde de Tanrı anlamına geliyormuş da İbrani dilinde buna YOD denirmiş de bundan dolayı Yahudi dili ile Macar dilinde bu ‘evet’ kelimesi KEN-IGEN ortak benzeşimi ortaya çıkmışmış. Gülmek ya da kızgınlık duyulması gereken bir durumdu. Lazslo’nun yazdığı yanlış ifade aşağıdaki gibiydi.

Hungarian igen = Hebrew ken (g/k change + i signifies GOD both in Hungarian and Hebrew (i=yod)).

Uydur uydur yaz, yukarıda yazılanların hiçbiri doğru değil, bizde de bazen bu türlü yakıştırmalar yapılır, gereği yok ki, hemen ne yaptım? Bu kelimenin kökenini biliyordum bu Lazslo adlı Macar'ın  Kıpçak kökenlerinden haberi yok diye düşündüm. Ben bir kitap gibi Kıpçak sözlüğü olan Codex Comanicus’u elime alır okurum. [1] İtalyan ve Almanlar tarafından 14. Yüzyılda yazılan Kuman kitabı olarak da bilinen Comanicus (Kuman-Kıpçak) sözlüğünü elimden düşürmem, sözlük okunur mu diyenlere sözlük okunur diye hep cevap veririm.

Ben de Laszlo’ya yazdım cevaben İngilizce olarak, mealen

‘Acta Orientalia Academia Scientarum Hung. Volume 57 (1) 93-104 (2004) de yayımlanan ON THE TURKIC  ORIGIN OF HUNGARIAN IGEN (YES)  adlı Lars JOHANSON (Gutenberg- Universitat-  Mainz)

tarafından yazılan makaleye göre Macarca ‘evet’ anlamına gelen kelime Türkçe kökenli bir kelime olan egen-igen (erken) adlı Kipchak Türkic dilinden evrilmiştir. Bir Alman'ın yazdığı bu makaleyi okumanızı tavsiye ederim’ diye de ekledim.

İstersen bu konuyu da tartışırım seninle László diye de yazdım. Böyle bir tartışmayı da yayımladığım bildiriler ve kitaplarda konusunu yaptığım bir isli, paslı Urartu kazanının Ermenilere ait olmadığına dair onların tartışmadan çekilmesine neden olacak şekilde İnternet üzerinden medeni bir şekilde bilimsel izahatları yaparak yapmıştım.

László RASONYİ (d.1899- ö.1984)

Bak László, senin adında yani adaşın bir ünlü tarihçi Macar László RASONYİ vardı, büyük bir Türkolog yazar olan Rasonyi, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi’nde Atatürk’ün talimatıyla kurulan Hungaroloji Kürsüsü hocalığını ve başkanlığı görevini almak üzere Atatürk’ün arzusuyla Türkiye’ye çağrılmıştı. Rásonyi, Macarca ve Türkçe ortak adlandırmalarının kökenleri üzerinde, eklerinin, ses bilimi açısından da morfolojik özelliklerini inceleyen önemli bir tarihçi olarak 1942 yılına kadar bu görevi yapmıştı.

Bundan haberi olmadığına adım gibi emin olarak bildiğim bizim László eğer bir cevap yazarsa öncelikle Türkolog Laszlo Rasonyi'yi de O'na anlatacak çalışmalarından bahsederek Macarların kendilerine Hungarian demelerini ‘Türk kökenli olduğu kabul edilen Hunların köken milleti olan Onugur isminin Ungar şekline girdiğini, Onugur’daki araya ilave edilmiş -u-, sonra Hungar(ia) olan sözcüğün de içindeki -g-’nin sert telaffuz edilmiş olduğunu’ yazarak kendisi ile tekrar yazışacağımı ümit etmekteyim ancak bugün 3 Nisan 2025, benim yazdığım bu cevaba birkaç akademisyen olumlu tepki verdi ama neredeyse bir gün geçti yanlış yorumu yapandan bir cevap da yok ama ben Türkolog László RASONYİ'yi okumaya hâlâ devam ediyorum.

ARKEOTEKNO 

[1] Bizim oralarda da bu yer adlarını başka toplumlara aitmiş gibi değiştirirler, işgüzar bürokratların işi midir, ya da birilerine sorarlar mı? Bilinmez ama genellikle yabancı bildikleri bu adların yerine koydukları isimler aynı adın günümüzdeki Türkçe anlamlarını taşır, demek ki bilinçli yapılıyor bu işler. O zaman çoğunluğu yabancı kökenli il adları ne olacak? Bu arada 'su, sulak yer' anlamında Anadolu'nun en kadim halklarından Luvice bir kelime olan Antalya'nın 'İbradi' ilçesinin adının 'İbrani' kelimesi ile benzerliğinden dolayı bu adın yanlış bir anlamda gazetelere nasıl haber olduğunu yazmıştım